ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 10 ਅਪ੍ਰੈਲ (ਹਿੰ.ਸ.)। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਜੋਤੀਰਾਓ ਗੋਵਿੰਦਰਾਓ ਫੂਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 11 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1827 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਤਾਰਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਫੂਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਫੂਲੇ ਅਤੇ ਜੋਤੀਬਾ ਫੂਲੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਫੂਲੇ ਨੇ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪਹਿਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।

ਫੁਲੇ ਨੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ, ਜਾਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾਵਾਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੇ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਛੜੇ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਮਹਾਤਮਾ ਫੁਲੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੀਜੇ ਗਏ ਬੀਜ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ : 1919 - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਰਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ।1921 - ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਵ ਸਪੋਰਟਸ ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।1930 - ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਟੀਲ ਕੇਬਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ 124-ਮੀਟਰ ਦਾ ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਬ੍ਰਿਜ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਝੂਲਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।1964 - ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੋ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ।1970 - ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਅਪੋਲੋ 13 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1976 - ਸਟੀਵ ਵੋਜ਼ਨਿਆਕ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਐਪਲ-1 ਕੰਪਿਊਟਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1983 - ਬੇਨ ਕਿੰਗਸਲੇ ਦੀ ਫਿਲਮ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਆਸਕਰ ਮਿਲਿਆ।1999 - ਅਗਨੀ-2 ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੇ ਟੈਸਟ ਉਡਾਣ ਭਰੀ।1999 - ਫਿਲੀਪੀਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅਡਾਪਟ ਏ ਸਕੂਲ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।2002 - ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਲਈ ਰੈਫਰੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।2003 - ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ 12ਵੀਂ ਵਾਰ ਸ਼ਾਰਜਾਹ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ।2004 - ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ।2008 - ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਸਕੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।2008 - ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 8,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।2011 - ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਝੁੰਪਾ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ, ਇੰਟਰਪ੍ਰੇਟਰ ਆਫ਼ ਮੈਲਾਡੀਜ਼ ਲਈ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

ਜਨਮ : 1827 - ਜੋਤੀਬਾ ਫੂਲੇ - ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਤਕ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ, ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ।1869 - ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ - ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪਤਨੀ।1887 - ਜਾਮਿਨੀ ਰਾਏ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ।1904 - ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਸਹਿਗਲ - ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ।1916 - ਆਰ. ਡੀ. ਭੰਡਾਰੇ - ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਕਾਨੂੰਨਦਾਨ, ਅਤੇ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ।1937 - ਰਾਮਨਾਥਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ - ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।1938 - ਸੋਮਦੱਤ ਬੱਟੂ - ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ। ਉਹ 'ਹਿਮਾਚਲ ਗੌਰਵ' ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਜੇਤੂ ਹਨ।1946 - ਨਵੀਨ ਨਿਸ਼ਚੋਲ - ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ।1951 - ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰੋਹਿਨੀ ਹਟੰਗੜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।1983 - ਅਨੂਪ ਸ਼੍ਰੀਧਰ - ਭਾਰਤੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ।

ਦਿਹਾਂਤ : 1977 - ਫਣੀਸ਼ਵਰਨਾਥ ਰੇਣੂ, ਲੇਖਕ2001 - ਕਮਲ ਰਣਦੀਵੇ - ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰ ਸੀ।2009 - ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।2010 - ਕੈਲਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਦਾਸ਼, ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਉਤਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ।2010 - ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲੇਚ ਕਾਕਜ਼ਿੰਸਕੀ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕੇ : ਰੇਲ ਹਫ਼ਤਾ

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ