



ਲੇਹ, 29 ਅਪ੍ਰੈਲ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੇਹ ਪਹੁੰਚਾਏ ਗਏ। ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੇਹ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਬੋਧੀ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਗਲਮਸਰ ਸਥਿਤ ਜੇਵੇਤਸਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1 ਮਈ ਤੋਂ 15 ਮਈ ਤੱਕ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਬੁੱਧ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵੀ ਲੇਹ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ, ਲੇਹ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੱਠਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ, ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਪ ਦੌਰਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਉਤਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਸਮੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਵੇਤਸਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਜੇਵੇਤਸਾਲ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪੂਰੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ ਸਕਸੈਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੇਵੇਤਸਾਲ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ :
ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੇਹ ਦੇ ਚੋਗਲਮਸਰ ਦੇ ਜੇਵੇਤਸਾਲ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਨਤਕ ਦਰਸ਼ਨ 1 ਮਈ ਤੋਂ 15 ਮਈ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਦਾਖ ਪੁਲਿਸ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭੀੜ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਟ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪ, ਐਂਬੂਲੈਂਸਾਂ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਅਸਥਾਈ ਪਖਾਨੇ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬੁੱਧ ਪੂਰਨਿਮਾ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮ :
1 ਮਈ ਨੂੰ, ਬੁੱਧ ਪੂਰਨਿਮਾ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਜੇਵੇਤਸਲ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਵੀ ਲੇਹ ਪਹੁੰਚਣਗੇ :
ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਲੱਦਾਖ ਪਹੁੰਚਣਗੇ। ਉਹ 1 ਮਈ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਜੇਵੇਤਸਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ :
ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੋਧੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੋਧੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵੀ ਲੇਹ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹੋਟਲ, ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਭੀੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੜਾਅਵਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤਿਆਰੀਆ :
ਲੇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਲੀਆਂ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗਮਲੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਲੇਹ ਪੈਲੇਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਾਈਟ ਐਂਡ ਸਾਊਂਡ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਕਲਾਕਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ :
ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। 11 ਅਤੇ 12 ਮਈ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਉੱਥੇ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪਿਪ੍ਰਹਵਾ ਸਟੂਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖੋਜ :
ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਧਾਰਥਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਿਪ੍ਰਹਵਾ ਸਟੂਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। 1898 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਵਸ਼ੇਸ਼, ਰਤਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ ਬੋਧੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1971 ਅਤੇ 1977 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬਾਅਦ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਵੀ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਬੁੱਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਹੋਈ।
ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ :
ਬੋਧੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁੱਧ ਦੇ ਮਹਾਪਰਿਨਿਰਵਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਣਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਤੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਤੂਪ ਬਣਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਾਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ :
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਪਿਪਰਾਹਵਾ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਰਤਨ ਅਤੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਇਹ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ :
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਗੋਲੀਆ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਰਗੇ ਬੋਧੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ), ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਡਨਗਰ, ਮੁੰਬਈ, ਪਟਨਾ, ਰਾਜਗੀਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰਨਾਥ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ