ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 30 ਅਪ੍ਰੈਲ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 1 ਮਈ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ, ਇਹ ਦਿਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀਮਤ ਸਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਦੋਲਨ 1877 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ।

ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ 1 ਮਈ, 1886 ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਮੋੜ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 11,000 ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 380,000 ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ 1 ਮਈ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅੱਜ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਉਤਸਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ, ਬਿਹਤਰ ਉਜਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਹੈ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ :

1886 - ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੜਤਾਲ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

1945 - ਸੋਵੀਅਤ ਲਾਲ ਫੌਜ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।

1897 - ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਨੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

1908 - ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਚਾਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲਈ।

1914 - ਕਾਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਫੋਰਡ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿਵਸ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕੰਪਨੀ ਬਣੀ।

1923 - ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਈ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।

1956 - ਜੋਨਾਸ ਸਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਪੋਲੀਓ ਟੀਕਾ ਜਨਤਾ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।

1960 - ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਬਣ ਗਏ।

1972 - ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੋਲਾ ਖਾਣਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

1984 - ਫੂ ਦੋਰਜੀ ਨੇ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ 'ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

1993 - ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਣਾਸਿੰਘੇ ਪ੍ਰੇਮਦਾਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

1996 - ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਰੀਬ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

1998 - ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ, ਹੰਗਰੀ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਨੂੰ ਨਾਟੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

1999 - ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

2000 - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਤਰ-ਸੰਸਦੀ ਸੰਘ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਆਈਵਰੀ ਕੋਸਟ ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਸੰਸਦਾਂ ਭੰਗ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

2001 - ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤੋਇਬਾ ਅਤੇ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ 301 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2002 - ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਹੇਬਰੋਨ ਤੋਂ ਫੌਜਾਂ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਈਆਂ।

2003 - ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਪਾਲ ਬ੍ਰੋਮਰ ਨੂੰ ਇਰਾਕ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

2004 - ਦਸ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

2005 - ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਸ਼ਰਤੀਆ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।

2007 - ਈਐਸਪੀਐਨ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ।

2008 - ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਨਵੇਂ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ।2008 - ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਪੱਖੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਡੇਰਾ ਆਦਮ ਖੇਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।2008 - ਬੇਲਾਰੂਸ ਨੇ 10 ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

2009 - ਸਵੀਡਨ ਨੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

2011 - 2001 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੀ ਐਬਟਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ।

2013 - ਸਵ. ਰਮੇਸ਼ ਭਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤਕੋਸ਼ 'ਤੇ ਰਮੇਸ਼ ਭਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਗਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਠਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਰਵੋਦਿਆ ਆਸ਼ਰਮ, ਤਾਡੀਅਨਵਾ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਜਨਮ :

1632 - ਹੰਬੀਰਰਾਓ ਮੋਹਿਤੇ - ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਜਰਨੈਲ।

1872 - ਵਜ਼ੀਰ ਹਸਨ - ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਨੇਤਾ।

1909 - ਮਹਾਮਾਇਆ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿਨਹਾ - ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਜਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ।

1910 - ਨਿਰੰਜਨ ਨਾਥ ਵਾਂਚੂ - ਸੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ।

1913 - ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ - ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ।

1920 - ਮੰਨਾ ਡੇ - ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ।

1922 - ਮਧੂ ਲਿਮਯੇ - ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।

1926 - ਬਾਬਾ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ - ਕਿੰਗਰਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਆਗੂ।

1927 - ਸ਼ਿਆਮ ਲਾਲ ਯਾਦਵ - ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ।

1927 - ਨਾਮਵਰ ਸਿੰਘ - ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਆਲੋਚਕ।

1932 - ਐਸ. ਐਮ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ - ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ।

1940 - ਅਰਵਿੰਦ ਦਵੇ - ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੰਗ (ਰਾਅ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ।

1951 - ਰਮੇਸ਼ ਭਾਈ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਸਰਵੋਦਿਆ ਆਸ਼ਰਮ, ਤਾਡੀਅਨਵਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ।

1955 - ਆਨੰਦ ਮਹਿੰਦਰਾ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ।

1960 - ਜਗਦੀਸ਼ ਵਯੋਮ - ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ।

1961 - ਅਜੈ ਭੱਟ - ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ।

1964 - ਨੇਕਰਮ ਸ਼ਰਮਾ - ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਸਾਨ। 2023 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

1969 - ਹੀਰਾ ਸਾਰਨੀਆ - ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ।

1986 - ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ - ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੀਟ।

ਦਿਹਾਂਤ : 1888 - ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਚੰਦਰ ਚਾਕੀ - ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ।

2004 - ਰਾਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਪਤਾ - ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨੇਤਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ।

2008 - ਨਿਰਮਲਾ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ - ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕਾ।

2021 - ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਕੰਵਰਪਾਲ - ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

2021 - ਦੇਬੂ ਚੌਧਰੀ - ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕੇ :

- ਮਈ ਦਿਵਸ (ਵਿਸ਼ਵ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ)।

- ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ।

- ਗੁਜਰਾਤ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ