ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 29 ਮਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 30 ਮਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 1826 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ, ਪਹਿਲਾ ਹਿੰਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਉਦੰਤ ਮਾਰਤੰਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ।

ਪੰਡਿਤ ਜੁਗਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਦੰਤ ਮਾਰਤੰਡ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਠ ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਲਗਭਗ 12 ਇੰਚ x 8 ਇੰਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 500 ਕਾਪੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 79 ਅੰਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ 'ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ।

'ਉਦੰਤ ਮਾਰਤੰਡ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਜਨਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਿਵਸ' ਹਰ ਸਾਲ 30 ਮਈ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ, ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ : 1826 - ਪਹਿਲੇ ਹਿੰਦੀ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ, 'ਉਦੰਤ ਮਾਰਤੰਡ' ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ।1963 - ਗੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਗਠਨ।1981 - ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ਿਆਉਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।1987 - ਗੋਆ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ 26ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ।1996 - ਛੇ ਸਾਲਾ ਗੇਧੁਨ ਚੋਕੀ ਨਈਆ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਪੰਚੇਨ ਲਾਮਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।1998 - ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਹੋਰ (ਛੇਵਾਂ) ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ। 1998 - ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ 5,000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ।2003 - ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਲੋਕੇਂਦਰ ਬਹਾਦਰ ਚੰਦ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।2004 - ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਬੰਧਕ ਸੰਕਟ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਦੋ ਭਾਰਤੀਆਂ ਸਮੇਤ 22 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।2007 - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ ਦਿਵਸ 'ਤੇ 107 ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।2008 - ਸੁਜਾਨਾ ਮੈਟਲ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ₹180 ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਟੀਲ ਯੂਨਿਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ।2008 - ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।2012 - ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਆਨੰਦ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੇ।2012 - ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਪਰਾਧਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਬਕਾ ਲਾਇਬੇਰੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚਾਰਲਸ ਟੇਲਰ ਨੂੰ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।

ਜਨਮ:1909 – ਪੰਡਿਤ ਮੁਖਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ – ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀ, ਪਟਕਥਾ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ।1935 – ਦੇਬੂ ਚੌਧਰੀ – ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ।1947 – ਵੀ. ਨਾਰਾਇਣਸਾਮੀ, ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦੇ 10ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ।

ਦਿਹਾਂਤ : 1431 - ਜੋਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ - ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਤ।1606 - ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ - ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ।1955 - ਐਨ.ਐਮ. ਜੋਸ਼ੀ - ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ।1989 - ਵੀਰ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ - ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ।1991 - ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਦੀਕਸ਼ਿਤ - ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੋਢੀ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਮੋਢੀ।2000 - ਰਾਮ ਵਿਲਾਸ ਸ਼ਰਮਾ - ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਲੋਚਕ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਕਵੀ।2013 - ਰਿਤੁਪਰਣੋ ਘੋਸ਼ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ।2016 - ਦੇਵੇਗੋਡਾ ਜਵਾਰੇਗੋਡਾ - ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ, ਲੋਕ ਗੀਤਕਾਰ, ਖੋਜਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕੇ : - ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਿਵਸ (ਪਹਿਲੇ ਹਿੰਦੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ, 'ਉਦੰਤ ਮਾਰਤੰਡ' ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ)- ਗੋਆ ਰਾਜ ਦਿਵਸ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ