ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 15 ਜੁਲਾਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 16 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 1856 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ, ਹਿੰਦੂ ਵਿਧਵਾ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਦਮ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਣਗਹਿਲੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਮਹਾਨ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਈਸ਼ਵਰਚੰਦਰ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਨੇ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ।
ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵਿਧਵਾ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਸਤਖਤਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ 16 ਜੁਲਾਈ, 1856 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ, ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਪਾਸ ਹੋਇਆ।
ਈਸ਼ਵਰਚੰਦਰ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਲਈ ਮਿਸਾਲ ਵੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ : 1661 - ਸਵੀਡਿਸ਼ ਬੈਂਕ ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।1856 - ਹਿੰਦੂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।1890 - ਪਾਰਕਿੰਸਨ'ਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਪਾਰਕਿੰਸਨ'ਸ ਬਿਮਾਰੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।1905 - ਬਾਗੇਰਹਾਟ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਾਨ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ।1925 - ਇਰਾਕ ਦੇ ਰਾਜਾ ਫੈਜ਼ਲ ਨੇ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।1925 - ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗੀਨ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।1945 - ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ।1951 - ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।1969 - ਤਿੰਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਪੋਲੋ 11 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੇਪ ਕੈਨੇਡੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1990 - ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।1999 – ਜੌਨ ਐਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੌਨ ਐਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਜੂਨੀਅਰ ਦੀ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ।2001 – ਜੈਕ ਰੋਗ (ਬੈਲਜੀਅਮ) ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ।2002 – ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।2003 - ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਅਤੇ 53 ਹੋਰ ਇਸਲਾਮੀ ਦੇਸ਼ 2005 ਤੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।2004 - ਚੀਨ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤਿਆਨਜਿਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਔਨਲਾਈਨ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ।2006 - ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਕੋਰੀਆ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।2007 - ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਵਾਜਿਦ ਨੂੰ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।2008 - ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਟੋਨੀ ਬਲੇਅਰ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਯਾਤਰਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 7.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।2011 - ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਢਾਈ ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਜਨਗਣਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 17.64 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 12.18 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 31.80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਨਮ : 1968 - ਧਨਰਾਜ ਪਿੱਲਈ - ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ।1956 - ਭਾਗਵਤ ਕਰਾੜ - ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ।1937 - ਆਰ. ਕੇ. ਧਵਨ - ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ।1937 - ਜ਼ਰੀਨਾ ਹਾਸ਼ਮੀ - ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਰ।1909 - ਅਰੁਣਾ ਆਸਫ ਅਲੀ - ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।1984 - ਕੈਟਰੀਨਾ ਕੈਫ - ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ।1923 - ਕੇ. ਵੀ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਾਓ - ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ।1917 - ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਾਥੁਰ - ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕਕਾਰ।1896 - ਟ੍ਰਾਈਗਵੇ ਲਾਈ - ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੇਤਾ, ਰਾਜ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਨਾਰਵੇਈ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ।
ਦਿਹਾਂਤ : 2021 – ਸੁਰੇਖਾ ਸੀਕਰੀ – ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ।2017 – ਨਰ ਬਹਾਦੁਰ ਭੰਡਾਰੀ – ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ।2005 – ਕੇ.ਵੀ. ਸੁਬੰਨਾ – ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਨੜ ਨਾਟਕਕਾਰ।
ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
