ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 16 ਜੁਲਾਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਜੀਂਦ-ਸੋਨੀਪਤ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾਉਣਗੇ। ਲਗਭਗ 2,600 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ, ਟ੍ਰੇਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ 'ਤੇ ਚੱਲੇਗੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਧੂੰਆਂ ਜਾਂ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗੀ। ਇਹ ਸੰਚਾਲਨ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਛੱਡਦੀ ਹੈ।

ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ 99 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬ੍ਰੌਡ-ਗੇਜ ਰੇਲ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੇਲਵੇ ਹੁਣ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਵੱਲ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਓਵਰਹੈੱਡ ਪਾਵਰ ਲਾਈਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 10 ਕੋਚਾਂ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਾਵਰ ਕਾਰ ਅਤੇ ਅੱਠ ਯਾਤਰੀ ਕੋਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਪਾਵਰ ਕਾਰ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲਾਂ, ਬੈਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ। ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਪੀਡ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਜੀਂਦ-ਸੋਨੀਪਤ ਸੈਕਸ਼ਨ 'ਤੇ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲੇਗੀ।

ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕੋਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ 10 ਕੋਚਾਂ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਯਾਤਰੀ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਲੀਕੇਜ, ਅੱਗ, ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸੈਂਸਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਰਾਬੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਪਲਾਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੀਂਦ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਲਾਂਟ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਅੱਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੇਲਵੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਰਿਫਿਊਲਿੰਗ ਸਹੂਲਤ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਰਿਫਿਊਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਗਠਨ (ਪੇਸੋ) ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸਦੇ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਬ੍ਰੇਕਾਂ, ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਗਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਟੈਸਟ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੁਤੰਤਰ ਜਰਮਨ ਸੰਗਠਨ, ਟੀਯੂਵੀ ਸਡੂ ਦੁਆਰਾ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਰਿਸਰਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਆਰਡੀਐਸਓ), ਇੰਟੈਗਰਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ (ਆਈਸੀਐਫ), ਅਤੇ ਮੇਧਾ ਸਰਵੋ ਡਰਾਈਵ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ