ਤਹਿਰਾਨ, 02 ਜੁਲਾਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਈਰਾਨ ਦੇ ਉਪ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਕਾਜ਼ੇਮ ਗ਼ਰੀਬਾਬਾਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਸੰਗਠਨ ਪ੍ਰੈਸ ਟੀਵੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਪ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਐਕਸ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮਾਂਡ (ਸੈਂਟਕਾਮ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, 12 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।ਗ਼ਰੀਬਾਬਾਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਫੌਜੀ ਸੰਮੇਲਨ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੇਕਰ ਬਾਹਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਉੱਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਰਣਨੀਤਕ ਜਲ ਮਾਰਗ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਮਰੀਕੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 17 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਸਾਰੇ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਤਿਮ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।

14-ਨੁਕਾਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 60 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਟੋਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਆਮ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਲਡਮਰੂ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇਗਾ। ਇਹ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

--------------

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ