ਕਾਠਮੰਡੂ, 27 ਜੁਲਾਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੀ ਜਲਾਵਤਨ ਸਰਕਾਰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤਿੱਬਤ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਨਹੀਂ ਭੇਜੇਗੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਤਿੱਬਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (ਸੀਟੀਏ), ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨੇ 23 ਤੋਂ 29 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿੱਬਤੀ ਅਧਿਐਨ ਸੰਘ ਦੇ 17ਵੇਂ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸੀਟੀਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ, ‘ਤਿੱਬਤ ਨੀਤੀ ਸੰਸਥਾਨ‘ (ਟੀਪੀਆਈ) ਤੋਂ ਪੰਜ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਖੋਜਕਰਤਾ ਡਾ. ਛੇਵਾਂਗ ਦੋਰਜੀ, ਡਾ. ਛੇਰਿੰਗ ਡੋਲਮਾ, ਡਾ. ਕਰਮਾ ਤੇਨਜ਼ਿੰਗ ਡਾਲੀਆ, ਅਤੇ ਡਾ. ਰਿਗਮੋਨ ਛੇਰਿੰਗ ਸਮਦੁਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਟੀਪੀਆਈ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦਾਵਾ ਛੇਰਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਪੇਨਪਾ ਛੇਰਿੰਗ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੀਟੀਏ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਉੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 20 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ, ਚਾਂਗ ਮਾਓਮਿੰਗ, ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਹਾਦੁਰ ਰਾਏ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੀਟੀਏ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਰਾਜਦੂਤ ਨੇ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਚੀਨ ਵਿਰੋਧੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਸੀਟੀਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਨਾ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

21 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸੀਟੀਏ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰਸਮੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਡੈਲੀਗੇਟ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ, ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਸੀਟੀਏ ਨੇ 21 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਸੀਟੀਏ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤਿੱਬਤੀ ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਮਾਹਰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਤਿੱਬਤੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਸੰਮੇਲਨ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ (1989) ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆ (2013) ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਆਈਏਟੀਐਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਠਮੰਡੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਬੁੱਧਿਸਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ - ਰੰਗਜੰਗ ਯੇਸ਼ੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਹਿ-ਆਯੋਜਕ ਹਨ।

ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਸਾਗਰ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਥਾਮਸ ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਮੇਲਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਕਾਠਮੰਡੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਲੋਬਲ ਸੰਮੇਲਨ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਬਾਰੇ ਚੀਨ ਇੰਨੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 100 ਦੇ ਕਰੀਬ ਭਾਗੀਦਾਰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰਡ 39 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ (ਲਗਭਗ 150) ਹੈ। ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਲਹਾਸਾ, ਸਿਚੁਆਨ, ਕਿੰਗਹਾਈ ਅਤੇ ਬੀਜਿੰਗ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਅਤੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਾਈਨਾ ਤਿੱਬਤੋਲੋਜੀ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵੀ ਕਾਠਮੰਡੂ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ, ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਮੱਠਾਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ 23 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਧੂਲੀਖੇਲ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੋਲਟੀ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 70 ਪੈਨਲ ਚਰਚਾਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਆਈਏਟੀਐਸ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਚੀਨ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ-ਇਨ-ਐਕਸਾਈਲ ਜਾਂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ