ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, 04 ਜੁਲਾਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਿੱਖਿਆ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ (ਯੂਨੈਸਕੋ) ਨੇ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਾਰੀ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਟੈਕਸੀਲਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰੂਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਊਜ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਸ਼ੀਆ ਟੂਡੇ (ਆਰਟੀ) ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਤਕਸ਼ਿਲਾ, ਮੋਹਰਾ ਮੋਰਾਡੂ ਅਤੇ ਸਿਰਕਾਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਨੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਉਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਭੇਜੇ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ। ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਹੈ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 1980 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
04 Jul 2026
