ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 11 ਅਗਸਤ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 12 ਅਗਸਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 1919 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ, ਮਹਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਡਾ. ਵਿਕਰਮ ਅੰਬਾਲਾਲ ਸਾਰਾਭਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰਾਭਾਈ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਕੈਂਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

1962 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮੇਟੀ ਫਾਰ ਸਪੇਸ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਗਠਿਤ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਲਈ। ਸਾਰਾਭਾਈ ਇਸਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਸੀਮਤ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਰਾਭਾਈ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਟੀਮ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਥੰਬਾ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਕੇਟ ਲਾਂਚ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1969 ਵਿੱਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਸਪੇਸ ਰਿਸਰਚ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਇਸਰੋ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਾਰਾਭਾਈ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੰਚਾਰ, ਮੌਸਮ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ :

1602 - ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਅਬੁਲ ਫਜ਼ਲ ਦਾ ਸਲੀਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿ 'ਤੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਲੀਮ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ।

1765 - ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਸੰਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

1831 - ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।

1833 - ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।

1908 - ਹੈਨਰੀ ਫੋਰਡ ਦੀ ਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

1914 - ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

1919 - ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

1953 - ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਆਇਓਨੀਅਨ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ 435 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।

1960 - ਨਾਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਫਲ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ, ਈਕੋ-ਏ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।

1971 - ਸੀਰੀਆ ਨੇ ਜਾਰਡਨ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ।

1981 - ਆਈਬੀਐਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ $16,000 ਸੀ।

1992 - ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ (ਨਾਫਟਾ) ਹੋਇਆ।

2003 - ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਫਾਲਕਨ ਸੌਦੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

2004 - ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਟ੍ਰਾਈਕਰ ਜ਼ਿਨੇਦੀਨ ਜ਼ਿਦਾਨ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਰਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਜਫ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 165 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

2006 - ਯੂਰਪੀਅਨ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ ਏਰੀਅਨ-5 ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੌਜੀ ਯੰਤਰ ਨੂੰ ਔਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।

2007 - ਨਾਸਾ ਦੇ ਐਂਡੇਵਰ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨਵਾਂ ਬੀਮ ਲਗਾਇਆ।

2008 - ਬ੍ਰਿਜ ਬਿਹਾਰ ਰੇਲਵੇ ਕਰਾਸਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਪਦਮਾਵਤ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਚਾਲਕ ਦਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ।

2008 - ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ 'ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ' ਲਈ ਗੋਲਾਪੁੜੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

2009 - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ. ਰੰਗਾਰਾਜਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਸਭਾ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

2023 - ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ 4-3 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ।

2024 - ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ 33ਵੇਂ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ।

ਜਨਮ :

1908 – ਰੌਬਿਨ ਬੈਨਰਜੀ – ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਮਾਹਰ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ।

1914 – ਤੇਜੀ ਬੱਚਨ – ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਮਾਂ।

1919 – ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ, ਭਾਰਤੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ।

1931 – ਇਰਫਾਨ ਹਬੀਬ – ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ।

1972 – ਗਿਆਨੇਂਦਰ ਪਾਂਡੇ, ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ।

ਦਿਹਾਂਤ : 1945 - ਜਾਰਜ ਸਿਡਨੀ ਅਰੁੰਡੇਲ - ਅੰਗਰੇਜ਼ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

1946 - ਕਾਸ਼ੀਨਾਥ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀਕਸ਼ਿਤ - ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ।

1982 - ਭਾਗਵਤਸ਼ਰਨ ਉਪਾਧਿਆਏ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ।

1993 - ਦਯਾਨੰਦ ਬੰਦੋਦਕਰ - ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਗੋਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ।

1997 - ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕੇ

- ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੁਵਾ ਦਿਵਸ।

- ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਥੀ ਦਿਵਸ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ