ਤਹਿਰਾਨ/ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, 23 ਅਗਸਤ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬੇ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਹੁਣ ਹੋਰ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕ ਜੰਗ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਚ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਝੁਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖ ਰਿਹਾ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਤ ਸਕੱਤਰ ਸਕਾਟ ਬੇਸੈਂਟ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨਗੇ।

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਵੱਲ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਗਭਗ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ। ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਲ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਖ਼ਤ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਕੱਤਰ ਸਕਾਟ ਬੇਸੈਂਟ ਵੱਲੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਫਰਮ ਕਪਲਰ ਦੇ 2025 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ।

ਅਰਬ ਨਿਊਜ਼, ਦ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਤੇਲ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿਰੁੱਧ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਮੋਹਸੇਨ ਰੇਜ਼ਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏਗਾ। ਰੇਜ਼ਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਯੁੱਧ ਥੋਪਣ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਰੇਜ਼ਾਈ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਤਹਿਰਾਨ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਆਰਥਿਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਰੇਜ਼ਾਈ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਆਈਆਰਆਈਬੀ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਮਝਾਂਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀ ਬੂੰਦ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਟਰੂਥ ਸੋਸ਼ਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਈਰਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ (ਤੇਲ ਤਸਕਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਵਿੱਤੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਐਕਸਚੇਂਜ ਹਾਊਸ, ਜਹਾਜ਼ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਰੰਟ ਕੰਪਨੀਆਂ) ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਇੱਕ 'ਇਕੋਨਾਮਿਕ ਡੀ-ਡੇਅ' ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਰੇਜ਼ਾਈ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਰੇਜ਼ਾ ਆਰੇਫ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਈਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਣਗੀਆਂ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸਈਦ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਟਰੰਪ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਬਾਲਕਨ ਦੇਸ਼ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਂਕਰ ਜਹਾਜ਼ (ਕੇਸੀ-135) ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ। ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦਿਮਿਤਾਰ ਸਟੋਯਾਨੋਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਂਕਰ ਜਹਾਜ਼ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਬੇਜ਼ਮੇਰ ਏਅਰ ਬੇਸ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ, ਇਸਮਾਈਲ ਬਾਘਾਈ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਐਲਾਨ ਹਰ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਥੋਪਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਕਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ਅਜਿਹੀਆਂ 'ਸੈਕੰਡਰੀ' ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਸਟਾਫ, ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਅਲੀ ਅਬਦੁੱਲਾਹੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਫੌਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ, ਦੰਡਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗਾ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ