ਨਿਊਯਾਰਕ, 30 ਅਗਸਤ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰ.ਐੱਸ.ਐੱਸ.) ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਅੱਜ ਕਿਹਾ ਕਿ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹਨ। ਆਰ.ਐੱਸ.ਐੱਸ. ਮੁਖੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਰਾਸ਼ਟਰ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰੇਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਦੇਸ਼, ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨੀਅਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਇੱਥੇ ਮੈਡੀਸਨ ਸਕੁਏਅਰ ਗਾਰਡਨ ਵਿਖੇ 'ਅਹੈਡ ਫੋਰਮ' ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਏਕਾਤਮਤਾ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ।

ਡਾ. ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ

---------------------------

ਇੱਕ -ਬਹੁਲਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ :

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਬਹੁਲਵਾਦ (Pluralism) ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਾਕੰਸ਼, ਸਾਹਮਣੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ (Unity in diversity)। ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਈ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੋਵੇਂ ਇਸਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਹਿਤ ਹਨ।

ਦੋ-ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ :

ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਰਾਸ਼ਟਰ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰੇਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼, ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨੀਅਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਤਿੰਨ-ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੀਅਤੀ :

ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਨੀਅਤੀ ਮਿਲੀ ਹੈ? ਭਾਰਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਦੇ ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਏ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਏਕਤਾ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸਦ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਏਕਤਾ ਦੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਾਰ – ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ :

ਸਹੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸੋਚਵਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ।

ਪੰਜ - ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ :

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ ਸੋਚਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਦਿਸ਼ਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਛੇ – ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ : :

ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੱਤ: ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ– ਵਿਚਾਰ

ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ। ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਅੱਠ – ਉਚਿਤ–ਅਣਉਚਿਤ ਦਾ ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਏਕਤਾ

ਮਨੁੱਖ ਦੁਨੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਦਾ ਵਿਵੇਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਏਕਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਨੌਂ - ਅੰਦਰੂਨੀ ਏਕਤਾ :

ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵੱਖਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਾਂ।

10-ਹੋਂਦ ਦੀ ਏਕਤਾ :

ਹੋਂਦ ਦੀ ਏਕਤਾ - ਇਹ ਸਾਡਾ ਸੱਚ ਹੈ।

11- ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ :

ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਸਾਡਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ।

12- ਦੋ ਜੀਵਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ :

ਇੱਕ ਰਵੱਈਆ ਸੀ—“ਜੀਓ ਅਤੇ ਜੀਣ ਦਿਓ।”

ਦੂਜਾ ਰਵੱਈਆ ਸੀ—“ਜੀਓ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਣ ਦਿਓ ਜੋ ਸਾਡੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ।”

ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਡੀਆ ਆਗਿਆ ਮੰਨੋ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੇ,” ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਹਨ।

13-ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਤ-ਪਰੰਪਰਾ :

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਤ-ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼, ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

14- ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ :

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਫਰਜ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਓ।

15- ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭੂਮਿਕਾ : ਸਾਡੀ ਨੀਅਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈਏ। ਅਤੇ ਜਿਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ 'ਤੇ ਇਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਂਦ ਦੀ ਏਕਾਤਮਤਾ, ਹੋਂਦ ਦੀ ਏਕਤਾ। ਇਹ ਸਾਡਾ ਸੱਚ ਹੈ।

16-ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ :

ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ, ਸਾਡੀ ਇੱਕ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ—ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਣਾ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਹੈ।

17-ਭਾਰਤ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ :+

ਭਾਰਤ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

18 - ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਆਚਰਣ

ਇਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਚਰਣ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਏ।

19- ਧਰਮ ਦਾ ਅਰਥ :

ਧਰਮ ਉਹ ਨਿਯਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਧਰਮ ਉਹ ਨਿਯਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਮਾਰਗ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ।

20-ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ

ਅਸੀਂ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।

21- ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕੁਦਰਤੀ, ਏਕਤਾ ਸੱਚ :

ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਸੱਚ ਹੈ।

22- ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਦਾਨ :

ਸਾਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਣਾ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਮਾਇਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਇਹ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਵੰਡਦੇ ਹਾਂ।

23- ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਜੀਵਨ ਢੰਗ :

ਸਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਓ।

ਇਹ ਟਿਕਾਊ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ