ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 31 ਅਗਸਤ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਮੀਰ ਯਾਰ ਬਲੋਚ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਮਰਥਕ, ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਬਲੋਚ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਬਲੋਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੇਸ਼ ਹਨ, ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੌਰਵ ਰਾਏ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਸ਼...

ਸਵਾਲ : ਬਲੋਚ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿੰਨਾ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਨ ਹੈ?ਉੱਤਰ: ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ, ਇਤਿਹਾਸ, ਭਾਸ਼ਾ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਕਾਨੂੰਨ, ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਅਰਾਜਕਤਾ, ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਮੁੱਲਾਂ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਜਾਂ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਬਲੋਚਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਥਿਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪੱਖੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੈ ਹੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੜਾਈ ਹਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬਲੋਚਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ 'ਖਾਮੋਸ਼ ਕ੍ਰਾਂਤੀ' ਹੈ।

ਸਵਾਲ : ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲੋਚ ਵੱਖਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪਿੱਛੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਹੋਗੇ?ਜਵਾਬ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਲੋਚ ਵੱਖਵਾਦੀ ਕਹਿਣਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝੂਠ, ਧੋਖਾ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਈਐਸਆਈ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪੱਖੀ ਤਾਕਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਣਗੀਆਂ।

ਸਵਾਲ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇਵੇ?ਉੱਤਰ: ਸਾਡੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੀਤੀਗਤ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੂਟਨੀਤਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸਮਰਥਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਬਲੋਚਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਏਗਾ। ਜੇਕਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤੇਲ, ਗੈਸ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਸੱਦਾ ਵੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਸਵਾਲ: ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਤੁਸੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹੜੇ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?ਜਵਾਬ: ਬਲੋਚਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਸਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਬੋਲਾਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਬਲੋਚਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉਜਾੜ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ। 1948 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਲਗਭਗ 200,000 ਬਲੋਚਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ 50,000 ਬਲੋਚਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ ਲਾਪਤਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਵੇਟਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬਾਈਪਾਸ 'ਤੇ ਕਿਲੀ ਸਰਦਾਰ ਕਰੇਜ ਦੇ ਵਸਨੀਕ 23 ਸਾਲਾ ਨਸੀਬੁੱਲਾ ਬਲੋਚ (ਅਲੀ ਮੁਰਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਨੂੰ 28 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 4 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਉਸਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਕੇਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੇਦਰਾਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਜ਼ਹੀਰ ਬਲੋਚ ਨੂੰ 24 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਤੁਰਬਤ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2025 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 90,000 ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਔਸਤਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 200 ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 31,080 ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਅਸੀਮ ਮੁਨੀਰ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸਿਰਫ 1,500 ਲੋਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ? ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਸਵਾਲ: ਤੁਹਾਡੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਂ ਅਖੌਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ?ਉੱਤਰ: ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੋਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਲੋਚਿਸਤਾਨਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਬਲੋਚਾਂ ਦੀ ਜਾਨ, ਜਾਇਦਾਦ, ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਬਲੋਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੁਣਾਏ। ਸਾਡਾ ਟੀਚਾ ਬਲੋਚਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

ਸਵਾਲ: ਕੀ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪੱਖੀ ਸੰਗਠਨ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਰੋਡਮੈਪ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮਤਭੇਦ ਹਨ?ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਰਾਏ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਪਵੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੰਗਠਨ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਲੋਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਗੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਾਇਰਬਯਾਰ ਮਰਰੀ ਬਲੋਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੇਤਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਬਲੋਚ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮਰਰੀ, ਹੋਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਲੋਚ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਣਗੇ।

ਸਵਾਲ: ਜੇਕਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਡਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?ਉੱਤਰ: ਬਲੋਚ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਫ੍ਰੀ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਹਰਬਯਾਰ ਮਰਰੀ ਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਚਾਰਟਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰੋਡਮੈਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰਟਰ ਦਾ 11 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਫਾਰਸੀ, ਪਸ਼ਤੋ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਡਾਕਟਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇਤਾ, ਕਿਸਾਨ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮ ਬਲੋਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਰਾਜ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ, ਜੈਨੀਆਂ, ਈਸਾਈਆਂ, ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਸਾਰੇ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਲੋਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੀ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਵਾਲ: ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਰਥਿਕ ਕੋਰੀਡੋਰ (ਸੀਪੀਈਸੀ) ਅਤੇ ਗਵਾਦਰ ਵਰਗੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ?ਜਵਾਬ: ਬਲੋਚ ਪੱਖ ਦਾ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ: ਉਸਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ 6 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੀਪੀਈਸੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਰ ਬਲੋਚ ਵਿਕਾਸ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਾਹੀਂ ਰੱਖੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚੀਨ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸਥਿਤੀ, ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਗਣਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਦੋ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਕੋਰੀਡੋਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ 500 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਗਵਾਦਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਲੋਚ ਤੱਟ 'ਤੇ 10 ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ 15 ਅਰਬਡਾਲਰਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਵਾਲ: ਜੇਕਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰੋਡਮੈਪ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?ਉੱਤਰ: ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਯਤਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਖੁਦ ਉੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੀਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਬੈਰਿਕ ਗੋਲਡ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ? ਦੁਨੀਆ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ