ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 19 ਸਤੰਬਰ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਆਰਆਈਐਸ) ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰ ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ, ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਿਜਾਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ, ਡਾ. ਸਵਰਣਿਮ ਵਾਗਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਆਰਆਈਐਸ) ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਉਭਰਦੇ ਗਲੋਬਲ ਆਰਡਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਕਲਪਨਾ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਸਵਰਣਿਮ ਵਾਗਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ (ਉੱਤਰੀ) ਮੁਨੂ ਮਹਾਵਰ, ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪ੍ਰੋ. ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਆਰਆਈਐਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਿਆਮ ਸਰਨ, RIS ਗਵਰਨਿੰਗ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਡਾ. ਸ਼ੇਸ਼ਾਦਰੀ ਚਾਰੀ ਅਤੇ ਆਰਆਈਐਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰੋ. ਸਚਿਨ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼, ਸੰਪਰਕ, ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਬੰਧ, ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਡਾ. ਸਵਰਣਿਮ ਵਾਗਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਾਂਝੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਡੂੰਘੇ ਲੋਕਾਂ-ਤੋਂ-ਲੋਕ ਸੰਪਰਕਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਸੰਪਰਕ, ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਆਰਥਿਕ ਏਕੀਕਰਨ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਹਿਯੋਗ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਧਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਣ।
ਮਨੂ ਮਹਾਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਪਾਰ, ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲ ਸੰਪਰਕ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਟੀਚੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੁਵੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋ. ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਂਹ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨੇੜਤਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸਰਹੱਦ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਉਦਾਹਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ, ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਤੀ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਡਾ. ਸ਼ੇਸ਼ਾਦਰੀ ਚਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਹਿਯੋਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੋਸ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ, ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਚਿਨ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ, ਊਰਜਾ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੂਰਕਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਾਂਝੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਸੰਪਰਕ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸੈਮੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਬਦਲਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਚਰਚਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਖੰਡਨ, ਬਦਲਦੀਆਂ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀਆਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀ, ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
20 Sep 2026
