ਕਾਠਮੰਡੂ, 04 ਅਕਤੂਬਰ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਪਹਿਲਾਂ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਧੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਤੱਕ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ 9,872 ਲੋਕ ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰੋਗ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੇਮਰਾਜ ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੋਲਪਾ, ਮਨੰਗ ਅਤੇ ਮੁਗੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ 74 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ ਨਾਲ 22 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੀ ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਣੀ ਬਾਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ, ਸਲਯਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦਰਮਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖੇਤੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਮਾਈਟ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਗਾਸ ਮਾਈਟ ਲਾਰਵੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ, ਪਰ ਸਲਯਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਇਸਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ 1981 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ ਸੀ। 2015 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਚਿਤਵਨ ਅਤੇ ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਸਮੇਤ ਤਰਾਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ। ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਦੀ ਕੀਟ-ਜਨਿਤ ਰੋਗ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਗੋਕਰਣ ਦਹਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਾੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਤਰਾਈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਧੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਡਾ. ਦਹਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਰ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2023 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 9,330 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ, 2024 ਵਿੱਚ 11,500 ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 7,300 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 5,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 11,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਦਹਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ ਇੱਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਗੰਭੀਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਇਸ ਸਾਲ ਸਲਯਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ