
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 16 ਨਵੰਬਰ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਬਾਇਓਗੈਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਮ ਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ (1925-2016) ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਕ ਟਿਕਟ 13 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਆਠਵਲੇ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੋਸਟਮਾਸਟਰ ਜਨਰਲ ਕਰਨਲ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਪਤਵੰਤੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਰਾਮ ਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਊਰਜਾ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਬਾਇਓਗੈਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੀਤਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਫਲ ਬਾਇਓਗੈਸ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 16 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਜੀਤਮਲ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬਾਇਓਗੈਸ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 15 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਸਾਲ 1975 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਮਦਰ ਅਰਥ ਨਿਊਜ਼ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਇਓਗੈਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਬਾਇਓਗੈਸ ਪਲਾਂਟ: ਜੈਨਰੇਟਿੰਗ ਮੀਥੇਨ ਫ੍ਰਾਮ ਔਰਗੈਨਿਕ ਵੇਸਟਜ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰਿਕਾਰਡ ਸਤੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ 'ਅਭਿਲੇਖ ਪਟਲ' ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਰਾਮ ਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ