ਕਾਠਮੰਡੂ, 24 ਫਰਵਰੀ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਝਾਪਾ ਦੇ ਦਮਕ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਚੀਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇਪਾਲ-ਚੀਨ ਦੋਸਤੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਰਕ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ (ਆਰਐਸਪੀ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਲੇਂਦਰ (ਬਾਲੇਨ) ਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਹ ਝਾਪਾ-5 ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਐਨ-ਯੂਐਮਐਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੇਪੀ ਸ਼ਰਮਾ ਓਲੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬੈਲਟ ਐਂਡ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ (ਬੀਆਰਆਈ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬਹੁ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ, ਓਲੀ ਨੇ ਝਾਪਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੈਗਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਝਾਪਾ-5 ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਓਲੀ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਹਲਕਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਇੱਥੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

5 ਮਾਰਚ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਏਜੰਡੇ ਜਨਤਕ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਓਲੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ 41-ਪੁਆਇੰਟ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਕੁਮਾਰ ਵਿਯੰਜਨਕਰ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। 4 ਦਸੰਬਰ, 2024 ਨੂੰ ਓਲੀ ਦੀ ਚੀਨ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਲਟ ਐਂਡ ਰੋਡ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਫਰੇਮਵਰਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ-ਚੀਨ ਦੋਸਤੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਰਕ ਸਮੇਤ 10 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਪਾਰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਗੋਵਿੰਦ ਥਾਪਾ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੋਸਟ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਰਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਾਮਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਜਾਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਐਸਪੀ ਅਤੇ ਬਾਲੇਨ ਸ਼ਾਹ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।

ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇਪਾਲ-ਭਾਰਤ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਕੋਰੀਡੋਰ (ਜਿਸਨੂੰ ਚਿਕਨ ਨੇਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਤੰਗ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਬਾਹਰੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ।

ਕਈ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਰਕ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦਰ ਦੇਉਬਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਰੁਣ ਸੁਬੇਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਹਾਸਾ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਜ਼ੋਨ ਜਿੰਗਪਿੰਗ ਜੁਆਇੰਟ ਕੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਬੋਰਡ (ਆਈਬੀਐਨ) ਦੀ 47ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ 64 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਦੇ ਚੀਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਰਕ ਦਮਕ ਵਿੱਚ ਰਤੂਵਾ ਅਤੇ ਮਾਵਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ 2,200 ਬਿਘਾ (ਲਗਭਗ 1,489.98 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਨਤਕ-ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ (ਪੀਪੀਪੀ) ਮਾਡਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ, 26 ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 98 ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹਨ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ