ਭੋਪਾਲ/ਧਾਰ, 17 ਮਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ (ਏ.ਐਸ.ਆਈ.) ਦੇ ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਗਈ। ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਐਤਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਰਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਭੋਜ ਉਤਸਵ ਸਮਿਤੀ ਦੇ ਵਰਕਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਵਾਗਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈ ਕੇ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੂਰੇ ਪਰਿਸਰ ਅਤੇ ਗਰਭ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਗਊ ਮੂਤਰ ਛਿੜਕ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਰਭ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਰੰਗੋਲੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਥਿਤ ਜੋਤੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਅਖੰਡ ਜੋਤ ਨੂੰ ਗਰਭ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਪ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ। ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਨੱਚ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਠਾਕੁਰ ਅਤੇ ਮੰਡੂ ਦੇ ਸੰਤ ਮਹਾਮੰਡਲੇਸ਼ਵਰ ਨਿਸਰਗ ਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਾਰ ਕਲੈਕਟਰ ਰਾਜੀਵ ਰੰਜਨ ਮੀਣਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਸਚਿਨ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਵਾਗਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ, ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਜਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਭੋਜ ਉਤਸਵ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸੁਮਿਤ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ, ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਵਿਆਉਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਯਾਦਵ ਨੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ।

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ (ਏਐਸਆਈ) ਦੀ ਸਰਵੇਖਣ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਗਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਦਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਏਐਸਆਈ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਕਮਲ ਮੌਲਾ ਮਸਜਿਦ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 12ਵੀਂ ਤੋਂ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਰੀਜਾਤਮੰਜਰੀ-ਨਾਟਿਕਾ, ਅਵਨਿਕੁਰਮਾਸ਼ਤਮ ਅਤੇ ਨਾਗਬੰਧ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ