ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 22 ਜੁਲਾਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਬ੍ਰੌਡਗੇਜ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ 99.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਰੇਲਵੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਕੀ ਰੇਲਵੇ ਰੂਟਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਿਸ਼ਨ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2014 ਤੋਂ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 48,072 ਰੂਟ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰੇਲਵੇ ਰੂਟ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2014 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 60 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ 21,801 ਰੂਟ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਮਲਟੀ-ਟਰੈਕਿੰਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਰੇਲਵੇਜ਼ (ਯੂਆਈਸੀ) ਦੀ ਜੂਨ 2025 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦਾ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ 99.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਚੀਨ ਦਾ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ 82 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਸਪੇਨ ਦਾ 67 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਜਾਪਾਨ ਦਾ 64 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਰਾਂਸ ਦਾ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ 39 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਨੇ ਡੀਜ਼ਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਲਈ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਖਪਤ 2015-16 ਵਿੱਚ 293 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 2024-25 ਵਿੱਚ 108 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 185 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਵੀ ਬਚਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਵੀ ਘਟਿਆ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਵਿੱਚ 101 ਗ੍ਰਾਮ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਛੱਡਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਸਿਰਫ਼ 11.5 ਗ੍ਰਾਮ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਛੱਡਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 89 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ, ਰੇਲਵੇ ਨੇ 1,161 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ 103 ਮੈਗਾਵਾਟ ਪਵਨ ਊਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸੂਰਜੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਪਾਵਰ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ 15 ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦੀ ਰੇਲਵੇ, ਦੱਖਣੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਬਿਹਾਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਪੰਜਾਬ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਮੇਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ