ਕਾਠਮੰਡੂ, 23 ਜੁਲਾਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਨੇਪਾਲ ਬਿਜਲੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੂਰੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ 29 ਅਰਬ 32 ਕਰੋੜ 47 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀ। ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ 10 ਅਰਬ 56 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 18 ਅਰਬ 76 ਕਰੋੜ 50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਲਾਭ ਹੋਇਆ। ਮਾਰਚ-ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੌਰਾਨ ਘਰੇਲੂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਆਯਾਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ।

ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2024/25 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਪਾਰ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਸਰਪਲੱਸ ਸਿਰਫ 4 ਅਰਬ 54 ਕਰੋੜ 80 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2025/26 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 3,877,492,000 ਯੂਨਿਟ ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ 29,324,743,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ। ਇਹ ਆਮਦਨ 2018/19 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਮਾਏ 17,471,000 ਰੁਪਏ ਨਾਲੋਂ 67.84 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਹੈ।

ਨੇਪਾਲ ਬਿਜਲੀ ਅਥਾਰਟੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 1,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ 40 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਨ-ਆਫ-ਦ-ਰਿਵਰ (ਆਰਓਆਰ) ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਮਈ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਹੀ ਸੰਭਵ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ, ਚੈਤਰਾ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੇ ਆਫ-ਸੀਜ਼ਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਚੰਗੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਸਾਲ ਭਰ ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰ ਸਕਿਆ।

ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਰਾਜਨ ਢਕਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੇਪਾਲ ਹਰ ਸਾਲ 500 ਤੋਂ 600 ਮੈਗਾਵਾਟ ਨਵੀਂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚੀ ਹੋਈ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਨੇਪਾਲ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ 500 ਤੋਂ 600 ਮੈਗਾਵਾਟ ਨਵੀਂ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਰਯਾਤ ਕਮਾਈ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਰਿਆ-ਅਧਾਰਤ ਹਨ। ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ