ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 30 ਜੁਲਾਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 31 ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਸਾਲ 1933 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਪਿਤਾ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੱਚ, ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 1917 ਵਿੱਚ ਸਾਬਰਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਚਰਖਾ, ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਿਵਾਸ ਬਣਿਆ, ਸਗੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1930 ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਾਂਡੀ ਮਾਰਚ (ਲੂਣ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ) ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਜਨਤਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ, ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।

31 ਜੁਲਾਈ, 1933 ਨੂੰ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਪਰ ਆਸ਼ਰਮ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਅਨਮੋਲ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ :1658 - ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।1865 - ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੈਰੋ ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਖੁੱਲ੍ਹੀ।1924 - ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਲੱਬ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।1933 - ਰਾਸ਼ਟਰ ਪਿਤਾ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।1948 - ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜ ਆਵਾਜਾਈ ਸੇਵਾ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।1982 - ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ।1992 - ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਥਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 113 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।1993 - ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤੈਰਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਲਕੱਤਾ (ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ) ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1992 - ਜਾਰਜੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।1998 - ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿੱਚ 10ਵਾਂ ਸਾਰਕ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋਇਆ।2003 - ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਅਤੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।2004 - ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਫੋਰਮ ਬਿਮਸਟੇਕ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ 'ਬੰਗਤਕਸ਼ੇ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।2005 - ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।2006 - ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤਾ ਖਤਮ ਹੋਇਆ, ਲਿੱਟੇ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ 50 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।2006 - ਫਿਦੇਲ ਕਾਸਤਰੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ।2007 - ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਕਟਰ ਸੁਧੀਰ ਪਾਰਿਖ ਨੂੰ ਪਾਲ ਹੈਰਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।2008 - ਇੱਕ ਥਾਈ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਥਾਕਸੀਨ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ।2010 - ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ 900 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ।2012 - ਪ੍ਰੋ. ਅਸ਼ੋਕ ਸੇਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰੀ ਮਿਲਨਰ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਦੇ ਨੌਂ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੇਤੂ ਦਾ ਨਾਮ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।2012 - ਮਾਈਕਲ ਫੇਲਪਸ ਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਲਾਰੀਸਾ ਲੈਟਿਨੀਨਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਓਲੰਪਿਕ ਤਗਮਿਆਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਿਆ।

ਜਨਮ : 1880 - ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ।1902 - ਕੇ. ਸ਼ੰਕਰ ਪਿੱਲਈ - ਸ਼ੰਕਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਸਨ।1907 - ਦਾਮੋਦਰ ਧਰਮਾਨੰਦ ਕੋਸੰਬੀ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ।1916 - ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਸੁਖਾਡੀਆ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ।1928 - ਬੱਪੀ ਸੋਨੀ - ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ।1941 - ਅਮਰਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ - ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।1947 - ਮੁਮਤਾਜ਼ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ।1998 - ਸ਼੍ਰੀਜਾ ਅਕੁਲਾ - ਭਾਰਤੀ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ।

ਦਿਹਾਂਤ :1912 - ਹਿਊਮ, ਏ.ਓ. - ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ।1940 - ਅਮਰ ਬਲਿਦਾਨੀ ਊਧਮ ਸਿੰਘ - ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ।1941 - ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਦਾਸ - ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ।1968 - ਸ਼੍ਰੀਪਦ ਦਾਮੋਦਰ ਸਤਵਲੇਕਰ - ਵਿਦਵਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।1980 - ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ - ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ।2020 - ਆਰ. ਡੀ. ਪ੍ਰਧਾਨ - ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੱਤਰ।2021 - ਮਾਨ ਕੌਰ - ਭਾਰਤੀ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਐਥਲੀਟ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ