ਰਾਏਪੁਰ, 05 ਜੁਲਾਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਡਾ. ਤੀਜਨ ਬਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਡਵਾਨੀ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਦਾ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵੇਰੇ 3:15 ਵਜੇ ਰਾਏਪੁਰ ਏਮਜ਼ ਵਿਖੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰ ਸਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਐਕਸ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਡਵਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਜੀ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਇਸ ਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਘਾਟਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਇਸ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨਾਲ ਹਨ। ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ!

ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ, ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੰਡਵਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਤੀਜਨ ਬਾਈ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸਨ, ਸਾਖਰਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੰਡਵਾਨੀ ਇੰਨੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਗਏ। ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਡੀ. ਲਿਟ. ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

24 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1956 ਨੂੰ ਭਿਲਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗਨੀਆਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਚੁਨੂਕਲਾਲ ਪਰਧਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਸੁਖਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੀ, ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਫ਼ਰ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਉਣਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਪਾਰਧੀ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, ਤੀਜਨ, ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ, ਬ੍ਰਜਲਾਲ ਨੂੰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਦੇਖਦੀ ਸਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਗਾਇਕ ਉਮੇਦ ਸਿੰਘ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਿਲਾ ਪੰਡਵਾਨੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਬੈਠ ਕੇ ਹੀ ਗਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਦਮਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰਦ ਕਾਪਾਲਿਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਕਪਾਲਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪੰਡਵਾਨੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸਨ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ