ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 05 ਜੁਲਾਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਥਾਨੌਲ ਬਲੈਂਡਡ ਪੈਟਰੋਲ (ਈਬੀਪੀ) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥੰਮ੍ਹ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਪੜਾਅਵਾਰ ਲਾਗੂਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਿਕਾਸ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸਨੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਈਂਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਈਬੀਪੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਾਫ਼, ਵਧੇਰੇ ਲਚਕੀਲਾ, ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਆਵਾਜਾਈ ਬਾਲਣ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਈਥਾਨੌਲ-ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪੈਟਰੋਲ ਸੰਬੰਧੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦਾਅਵੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਈਥਾਨੌਲ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਭ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੈਸ ਸੂਚਨਾ ਬਿਊਰੋ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਖੰਡਨ ਕਰਕੇ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 88.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਹਰ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਸਪਲਾਈ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਗੰਨੇ, ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਈਥਾਨੌਲ ਘਰੇਲੂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2014-15 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ₹1.90 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਬਚਤ ਹੋਈ ਹੈ। 310 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 930 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ₹1.60 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਵਾਧੂ ਆਮਦਨ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਰਾਹੀਂ ਈਥਾਨੌਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਹੈ:

ਦਾਅਵਾ - ਈ20 ਈਂਧਨ ਮਾਈਲੇਜ ਨੂੰ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਥਿਤੀ - 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਈਥਾਨੌਲ ਦੇ ਘੱਟ ਕੈਲੋਰੀਫਿਕ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਈਲੇਜ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕਮੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਮਾਈਲੇਜ ਈਂਧਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨਾਲੋਂ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਆਦਤਾਂ, ਟਾਇਰ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸਰਵਿਸਿੰਗ ਅਤੇ ਏਸੀ ਲੋਡ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦਾਅਵਾ: ਈ 20 ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ।

ਸਥਿਤੀ: ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈ20 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਜਣ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੇ ਕੋਈ ਵਿਆਪਕ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਏ ਹਨ। ਈ20 ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਐਸਆਈਏਐਮ, ਏਆਰਏਆਈ, ਅਤੇ ਆਈਓਸੀਐਲ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਦਾਅਵਾ - ਈਥਾਨੌਲ ਉੱਚ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਈਂਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਥਿਤੀ - ਈਥਾਨੌਲ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਆਕਟੇਨ ਈਂਧਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰਿਫਾਈਂਡ ਓਕਟੇਨ ਨੰਬਰ ਲਗਭਗ 108.5 ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਦਾ 84.4 ਹੈ। ਈ20 ਭਾਰਤੀ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਓਕਟੇਨ ਰੇਟਿੰਗ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 95 ਤੱਕ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈ20 ਲਈ ਕੈਲੀਬਰੇਟ ਕੀਤੇ ਵਾਹਨ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਵੇਗ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਨਿਕਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦਾਅਵਾ - ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਈ20 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਥਿਤੀ - ਬੀਮਾਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਈ20 ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਮੇ ਜਾਂ ਵਾਰੰਟੀਆਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਐਸਆਈਏਐਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਈ20 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਵਾਰੰਟੀਆਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ, ਵੈਧ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

ਦਾਅਵਾ - ਈਥਾਨੌਲ-ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਈਂਧਨ ਸਸਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਥਿਤੀ - ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਲਈ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 2020-21 ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਈਥਾਨੌਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਾਗਤ ਰਿਫਾਇੰਡ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਮਦਨ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਦਾਅਵਾ - ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਈ20 ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ 'ਪ੍ਰਯੋਗ' ਹੈ।

ਸਥਿਤੀ - ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਈਥਾਨੋਲ ਖਰੀਦ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ - ਈ20 ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ 30 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ 'ਪ੍ਰਯੋਗ' ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਗਲਤ ਹੈ।

ਦਾਅਵਾ: ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਥਿਤੀ: ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਰਸ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਹਨ। ਈਥਾਨੌਲ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਖ਼ਤ ਈਂਧਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦਾਅਵਾ: 1 ਲੀਟਰ ਈਥਾਨੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ 10,000 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਥਿਤੀ: ਇੱਕ ਈਥਾਨੌਲ ਪਲਾਂਟ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਈਥਾਨੌਲ ਸਿਰਫ਼ 3-5 ਲੀਟਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਸਟਿਲਰੀਆਂ ਜ਼ੀਰੋ ਤਰਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ ਨੂੰ ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੀਐਫਪੀਓ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਧੂ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦਾਅਵਾ - ਈ20 ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੀੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਈਂਧਨ ਦੇ ਢੱਕਣਾਂ ਦੁਆਲੇ ਜਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹੈਰਾਨੀ - ਈਥਾਨੌਲ ਈਂਧਨ ਨੂੰ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸ਼ੱਕਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਡਿਸਟਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡੀਨੈਚੁਰੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਗੰਧ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਈ20 ਨਿਯਮਤ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਭਾਫ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦਾਅਵਾ - ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਪਾਣੀ-ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਟੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ।

ਸਥਿਤੀ - ਕਿਸੇ ਵੀ ਈਂਧਨ ਟੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਈਥਾਨੌਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਹਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਈਂਧਨ ਟੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ