ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 04 ਨਵੰਬਰ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 5 ਨਵੰਬਰ, 2013 ਦਾ ਦਿਨ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮੰਗਲ ਮਿਸ਼ਨ, ਮੰਗਲਯਾਨ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।

ਮੰਗਲਯਾਨ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਪੀਐਸਐਲਵੀ-ਸੀ25 ਰਾਕੇਟ ਰਾਹੀਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਗਭਗ 450 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸੀਮਤ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੰਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਲਗਭਗ ਦਸ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਗਲਯਾਨ ਨੂੰ 24 ਸਤੰਬਰ, 2014 ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ :

1556 - ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਅਕਬਰ ਨੇ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੇਮੂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

1605 - ਗਾਈ ਫੌਕਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਨਪਾਉਡਰ ਪਲਾਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 5 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਗਾਈ ਫੌਕਸ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1630 - ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।

1639 - ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਡਾਕਘਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

1678 - ਜਰਮਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੋਰਸ, ਬ੍ਰਾਂਡੇਨਬਰਗਰਸ, ਨੇ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਗ੍ਰੀਫਸਵਾਲਡ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।

1725 - ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਨੇ ਗੁਪਤ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।

1811 - ਮੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਐਲ ਸੈਲਵਾਡੋਰ ਨੇ ਸਪੇਨ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

1854 - ਕ੍ਰੀਮੀਅਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਇਕਰਮੈਨ ਵਿਖੇ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

1872 - ਯੂਲਿਸਸ ਐਸ. ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਗਏ।

1895 - ਜਾਰਜ ਬੀ. ਸੇਲਡਮ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਪੇਟੈਂਟ ਮਿਲਿਆ।

1914 - ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

1920 - ਇੰਡੀਅਨ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ।

1930 - ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸਿੰਕਲੇਅਰ ਲੇਵਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬੈਬਿਟ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

1940 - ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ. ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

1951 - ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਨੇਵਾਡਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ।

1956 - ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਿਸਰੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੌਜਾਂ ਮਿਸਰ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।

1961 - ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਗਏ।

1976 - ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ।

1985 - ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੂਲੀਅਸ ਨਯੇਰੇ ਨੇ 24 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

1989 - ਮੀਰਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਤਿਮਾ ਬੀਬੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜੱਜ ਬਣੀ।

1994 - ਜਾਰਜ ਫੋਰਮੈਨ ਨੇ ਮਾਈਕਲ ਮੂਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ।

1995 - ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਯਿਤਜ਼ਾਕ ਰਾਬਿਨ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।1996 - ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫਾਰੂਕ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਨੇ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

1999 - ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਮੈਲਕਮ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ।

2001 - ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੇ ਅਫਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

2002 - ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ, ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖੋਮੇਨੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਵਿਰੋਧੀ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੂਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦਿੱਤੀ।

2004 - ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਏਰੀਅਲ ਸ਼ੈਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

2006 - ਇਰਾਕ ਦੇ ਹਾਈ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਬਰਖਾਸਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ।

2007 - ਚੀਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ, ਚਾਂਗ'ਏ-1, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੰਧ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।

2012 - ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ 50 ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

2013- ਭਾਰਤ ਨੇ 50 ਨਵੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਾਰਸ ਆਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ (ਐਮਓਐਮ) ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਂਚ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ।

ਜਨਮ :

1870 - ਚਿਤਰੰਜਨ ਦਾਸ - ਮਹਾਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ।

1917 - ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਗੁਪਤਾ - ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ।

1921 - ਉਦੈਰਾਜ ਸਿੰਘ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ।

1930 - ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ - ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ।

1938 - ਸੁਹਾਸ ਪਾਂਡੂਰੰਗ ਸੁਖਾਤਮ - ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਧਿਆਪਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ।

ਦੇਹਾਂਤ : 1915 - ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਮਹਿਤਾ - ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ।

1950 - ਫੈਯਾਜ਼ ਖਾਨ - ਧਰੁਪਦ ਅਤੇ ਖਿਆਲ ਗਾਇਕੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਉੱਘੇ ਗਾਇਕ।

1982 - ਵਿਜੇਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਸਾਹੀ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ।

1998 - ਨਾਗਾਰਜੁਨ - ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ।

1999 - ਮੈਲਕਮ ਮਾਰਸ਼ਲ - ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼।

2008 - ਬੀ.ਆਰ. ਚੋਪੜਾ - ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ।

2011 - ਭੂਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ - ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ, ਰਚੇ ਅਤੇ ਗਾਏ।

2013 - ਪਰਮਾਨੰਦ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ - ਚੋਟੀ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕ ਹਸਤੀ।

2022 - ਸ਼ਿਆਮ ਸਰਨ ਨੇਗੀ - ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੋਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

2024 - ਸ਼ਾਰਦਾ ਸਿਨਹਾ - ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕੇ :

- ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਦਿਵਸ (ਹਫ਼ਤਾ)।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ