ਤਹਿਰਾਨ/ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ/ਬੇਰੂਤ, 19 ਅਪ੍ਰੈਲ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦੇ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖ ਰਹੀ। ਦੁਨੀਆ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ ਥੱਕ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦੌਰ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵਧਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਉਸਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਵੇਗੀ।

ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਅਤੇ ਸੀਬੀਐਸ ਨਿਊਜ਼ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਉਪ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਸਈਦ ਖਤੀਬਜ਼ਾਦੇਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਲਈ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦੀ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕੇਗਾ। ਖਤੀਬਜ਼ਾਦੇਹ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅੰਤਾਲਿਆ ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਫੋਰਮ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿਚਕਾਰ ਅਗਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਹੁਣ ਤੱਕ, ਅਸੀਂ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਲਈ ਢਾਂਚਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪਹੁੰਚ ਨਾ ਅਪਣਾਈ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਈਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਝੌਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕਰੇਗਾ। ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਪ੍ਰਸਾਰ ਸੰਧੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਈਰਾਨੀਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ। ਅਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਡਰਾਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘੇਰ ਗਾਲੀਬਾਫ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ‘‘ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਤਿਮ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹਾਂ। ਈਰਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋ ਈਰਾਨੀ ਗਨਬੋਟਾਂ ਨੇ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਂਕਰ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੌਂ ਜ਼ਖਮੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਮਾਰੇ ਗਏ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸੈਨਿਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਾਰਜੈਂਟ ਫਸਟ ਕਲਾਸ ਲਿਡੋਰ ਪੋਰਾਟ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 14 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਲੇਬਨਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਮੈਨੁਅਲ ਮੈਕਰੋਨ ਨੇ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਲਈ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ