ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, 12 ਮਈ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਦੌਰਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਫੌਜੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸਹਾਇਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਈਰਾਨੀ ਫੌਜੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਸੀ, ਸੀਬੀਐਸ ਨਿਊਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾਮ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਗੁਆਂਢੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਭੇਜੇ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਬਚੀਆਂ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਦੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਥਿਤ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੌਜੀ ਸਥਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਬੇਸ ਨੂਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ ਭੇਜੇ। ਫੌਜੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਆਰਸੀ-130 ਜਹਾਜ਼, ਲਾਕਹੀਡ ਸੀ-130 ਹਰਕੂਲਸ ਰਣਨੀਤਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਜਾਸੂਸੀ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

ਅਮਰੀਕੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮਾਂਡ ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਸੀਬੀਐਸ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਟਿੱਪਣੀ ਮੰਗੀ।

ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਨੂਰ ਖਾਨ ਏਅਰ ਬੇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੂਰ ਖਾਨ ਬੇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬੇੜੇ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਲੁਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਅਫਗਾਨ ਨਾਗਰਿਕ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਏਅਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਜਹਾਜ਼ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਉਤਰਿਆ ਸੀ। ਈਰਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ਼ ਕਾਬੁਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਦੌਰਾਨ ਕਾਬੁਲ 'ਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਅਫਗਾਨ ਤਾਲਿਬਾਨ ਜੇਹਾਦੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੇਰਾਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਚਿਆ ਇਕਲੌਤਾ ਈਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ।

ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ ਜ਼ਬੀਹੁੱਲਾ ਮੁਜਾਹਿਦ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਈਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਚੀਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਸਟਾਕਹੋਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਨੇ 2020 ਅਤੇ 2024 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧ ਵੀ ਹਨ। ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਨੇ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ