ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 25 ਅਗਸਤ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ਈ.ਡੀ.) ਨੇ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਕਦੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਨੀ ਚੇਂਜਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਈਬਰ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ 20 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ 163 ਐਫਆਈਆਰ ਅਤੇ 330 ਪੀੜਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਈਡੀ ਦੇ ਪਣਜੀ ਜ਼ੋਨਲ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ 23 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਫਹੀਮ ਮੋਇਨ ਹੁਸੈਨ ਸਈਦ ਅਤੇ ਨਈਮ ਮੋਇਨ ਸਈਦ ਨੂੰ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਰੋਕਥਾਮ ਐਕਟ (ਪੀ.ਐਮ.ਐਲ.ਏ.), 2002 ਦੀ ਧਾਰਾ 19 ਦੇ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ 24 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਗੋਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੀ.ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 29 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਈ.ਡੀ. ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਉੱਤਰੀ ਗੋਆ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਇੱਕ ਐਫਆਈਆਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਜਾਂਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਡਰਾਇਆ ਗਿਆ। 21 ਮਈ ਅਤੇ 2 ਜੂਨ, 2025 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ₹2.60 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੂੰ ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਸੁਪਰਵਿਜ਼ਨ ਅਕਾਉਂਟ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਲਈ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ਈਡੀ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੰਡ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਵਿੱਤੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਫੰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਪਰਤ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਖਾਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਨਕਦੀ ਕਢਵਾਉਣਾ, ਸਵੈ-ਚੈੱਕ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਗੇਟਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਪੈਸਾ ਕਮੋਡਿਟੀ, ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਕੁੱਲ ₹27,850 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਲਗਭਗ ₹2,904 ਕਰੋੜ ਨਕਦ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਬਲਕ ਨੋਟ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 61,448 ਵੱਖਰੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਰਾਹੀਂ ₹584.70 ਕਰੋੜ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਕਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਅਤੇ ਤਰੀਕਾ ਆਮ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ 330 ਪੀੜਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਅਤੇ 20 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ 163 ਐਫਆਈਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਨੁਕਸਾਨ ₹417.49 ਕਰੋੜ ਸੀ।

ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ਈਡੀ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 101 ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪੀੜਤ ਤੋਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੰਡ ਇੱਕੋ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੌਰਾਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਪਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪੈਸੇ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਮੂਲੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਡਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ-ਰੂਮ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਨਿਵਾਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਈਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕੰਮ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸਨ।

17 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਈਡੀ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪੀਐਮਐਲਏ ਦੀ ਧਾਰਾ 17 ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਗੋਆ ਵਿੱਚ 20 ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 21 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਗਈ। ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ, ₹3.25 ਕਰੋੜ ਨਕਦ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੇ ਖਾਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ₹30 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਬਕਾਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ, ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵੀ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ