ਕਾਠਮੰਡੂ, 30 ਅਗਸਤ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਭੋਟੇਕੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 724 ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 22 ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵੀਂ ਸਟੋਰੇਜ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਏਅਰਟਾਈਟ ਬੈਗਾਂ’ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਦਫ਼ਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇਵਘਾਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੋਰਟਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਲਾਸ਼ਾਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਬੁਲਾਰੇ ਅਵਿਨਾਰਾਇਣ ਕਾਫਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 22 ਪਛਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੁਲਾਰੇ ਕਾਫਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੀਮਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਨਮੂਨੇ ਲਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਅਤੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਏਅਰਟਾਈਟ ਬੈਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।'

ਬੁਲਾਰੇ ਕਾਫਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇਗਾ ਅਤੇ, ਜੇਕਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਲਾਸ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੋਟੋਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਗਰਿਕ ਮਦਦ ਡੈਸਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਕੇਤ ਜਾਂ ਕੋਡ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਹਰੇਕ ਕੋਡ ਨੰਬਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਜੀਪੀਐਸ ਸਥਾਨ, ਫੋਟੋਆਂ, ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡੀਐਨਏ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਨਾਲ ਮੇਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਬੁਲਾਰੇ ਕਾਫਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣਾ ਗਲਤ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਡੀਐਨਏ ਮੈਚ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ।

ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ : ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ,ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਯੁਵਰਾਜ ਖੜਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟਿੰਗ ਲਈ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਦੋ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ,ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਵਿੱਚ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਪੱਛਮੀ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੋਖਰਾ, ਰੂਪਨਦੇਹੀ ਅਤੇ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 223 ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਪੱਛਮੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ, ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਰਾਮ ਬਹਾਦਰ ਕੇਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 54 ਪੂਰੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 25 ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ 169 ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਯੁਵਰਾਜ ਖੜਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 41 ਲਾਸ਼ਾਂ ਪੋਖਰਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੋ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫ੍ਰੀਜ਼ਰ ਅਤੇ ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਟਿਡ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ :

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਖਨਾਲ ਨੇ ਦੱੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਫ੍ਰੀਜ਼ਰ, ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਟਿਡ ਟਰੱਕ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਅਤੇ ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟਿੰਗ ਲਈ ਉਪਕਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਲਦੀ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਟਿਡ ਟਰੱਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੂਟਨੀਤਕ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।‘‘

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ