ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 04 ਅਗਸਤ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਟੈਲੀਕਾਮ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਟ੍ਰਾਈ) ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ (ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ) ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਚਾਰ (ਯੂ.ਸੀ.ਸੀ.), ਯਾਨੀ ਕਿ ਸਪੈਮ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਐਸ.ਐਮ.ਐਸ. ਦੇ ਕਾਰਨ 1.83 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਸਰੋਤਾਂ (ਨੰਬਰ, ਐਸ.ਐਮ.ਐਸ. ਅਤੇ ਟੈਲੀਫੋਨ ਕਨੈਕਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਡਿਸਕਨੈਕਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ, 263 ਭੇਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲੈਕਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2,873 ਐਸ.ਐਮ.ਐਸ. ਹੈਡਰ ਵੀ ਬਲੌਕ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਟਰਾਈ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਤਿਮਾਹੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 30 ਜੂਨ, 2026 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮੋਬਾਈਲ ਗਾਹਕ ਅਧਾਰ 1.348 ਅਰਬ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਟੈਲੀਕਾਮ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ 730.82 ਅਰਬ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ 691.09 ਅਰਬ ਐਸ.ਐਮ.ਐਸ. ਭੇਜੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ, ਯੂ.ਸੀ.ਸੀ. ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 10.85 ਲੱਖ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5.53 ਲੱਖ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ 'ਤੇ 137,053 ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ 'ਤੇ 46,786 ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਡਿਸਕਨੈਕਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 263 ਭੇਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਬਲੈਕਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਟ੍ਰਾਈ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਯੂਜੀਸੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਰਹੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਲਾਂ 'ਤੇ ਔਸਤਨ ਲਗਭਗ 1.5 ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਟ੍ਰਾਈ ਦੀ ਡੀਐਨਡੀ (ਡੂ ਨਾਟ ਡਿਸਟਰਬ) ਐਪ ਨੇ ਸਪੈਮ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਐਪ ਨੂੰ 30 ਜੂਨ ਤੱਕ 33.16 ਲੱਖ ਵਾਰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੁੱਲ 10.85 ਲੱਖ ਯੂਸੀਸੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 9.66 ਲੱਖ, ਜਾਂ 89 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਟ੍ਰਾਈ ਡੀਐਨਡੀ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 30 ਜੂਨ ਤੱਕ, 22.4 ਕਰੋੜ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਡੀਐਨਡੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 16 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, 1.12 ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਹਕਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਡੀਐਨਡੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਰਜਿਸਟਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰਾਂ ਅਤੇ ਭੇਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਐਸਐਮਐਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਟ੍ਰਾਈ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 140 ਸੀਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ 1600 ਸੀਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਲਾਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ ਦੌਰਾਨ, 140 ਸੀਰੀਜ਼ ਤੋਂ 13.16 ਅਰਬ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਕਾਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1.48 ਬਿਲੀਅਨ ਕਾਲਾਂ ਡੀਐਨਡੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਲੌਕ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ 248.06 ਅਰਬ ਵਪਾਰਕ ਐਸਐਮਐਸ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 7.30 ਅਰਬ ਐਸਐਮਐਸ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਡੀਐਨਡੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲੌਕ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਕਿ 1600 ਸੀਰੀਜ਼ ਤੋਂ 1.15 ਅਰਬ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਏਆਈ-ਅਧਾਰਤ ਸਪੈਮ ਖੋਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ-ਅਧਾਰਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ 22.99 ਅਰਬ ਸ਼ੱਕੀ ਸਪੈਮ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ 1.44 ਅਰਬ ਸ਼ੱਕੀ ਸਪੈਮ ਐਸਐਮਐਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੁੱਲ 24.43 ਅਰਬ ਸ਼ੱਕੀ ਸਪੈਮ ਸੰਚਾਰ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ।

ਟ੍ਰਾਈ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਪੈਮ ਭੇਜਣ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਭੇਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਭੇਜਣ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 23 ਜੂਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, 2.43 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ੱਕੀ ਭੇਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ