ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 20 ਸਤੰਬਰ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਕੋਲ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ (ਸੀ.ਆਈ.ਐਲ.) ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੋਲਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਊਰਜਾ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜ, ਉੱਨਤ ਸਮੱਗਰੀ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ, ਅਤੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ (ਆਰ ਐਂਡ ਡੀ) ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਂਦਿਆਂ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ, ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਉਤਪਾਦਨ, ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ, ਬੈਟਰੀ ਊਰਜਾ ਸਟੋਰੇਜ, ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਵੱਡੇ-ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕੋਲਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੀ.ਆਈ.ਐਲ. ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ: ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ, ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਟੋਰੇਜ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਸਮੱਗਰੀ, ਅਤੇ ਖਣਿਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਧਾਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹69,346 ਕਰੋੜ ਦੇ ਚਾਰ ਕੋਲਾ-ਅਧਾਰਤ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਇੱਕ 2x800 ਮੈਗਾਵਾਟ ਚੰਦਰਪੁਰ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਵਿਸਥਾਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, 550 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸੂਰਜੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਅਤੇ ਕਈ ਬੈਟਰੀ ਊਰਜਾ ਸਟੋਰੇਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਨ।ਕੰਪਨੀ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਚਰ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ, ਭਾਰਤ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ, ਕੋਲਾ ਗੈਸ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ, ਅਤੇ ਸੀਆਈਐਲ-ਬੀਪੀਸੀਐਲ ਚੰਦਰਪੁਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੋਲੇ ਤੋਂ ਯੂਰੀਆ, ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ।

ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ, ਸੀਆਈਐਲ ਅਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਵੈਲੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਡੀਵੀਸੀ) ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਚੰਦਰਪੁਰ ਵਿੱਚ 1600 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਅਲਟਰਾ-ਸੁਪਰਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਉੱਚ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਾਲੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ, ਨਿਕਾਸ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਲਗਭਗ 550 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸੂਰਜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਵਿੱਚ ਚਿਲਵਾ ਤਾਲ ਵਿਖੇ 20 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਫਲੋਟਿੰਗ ਸੋਲਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ ਸੋਲਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੈਟਰੀ ਊਰਜਾ ਸਟੋਰੇਜ ਸਿਸਟਮ (ਬੀਈਐਸਐਸ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਗਰਿੱਡ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੀਆਈਐਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੱਭ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ-ਅਧਾਰਤ ਬੈਟਰੀ ਐਨੋਡ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਤੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਮੁੱਲ ਲੜੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕੰਪਨੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਲਈ ₹225 ਕਰੋੜ ਦੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਖਰਚਿਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ₹231 ਕਰੋੜ ਦੇ 20 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 5ਜੀ-ਅਧਾਰਤ ਸਮਾਰਟ ਖਾਣਾਂ, ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਬਾਈਫੇਸ਼ੀਅਲ ਪੇਰੋਵਸਕਾਈਟ ਸੋਲਰ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਭੂਮੀਗਤ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੋਲਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਲ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਊਰਜਾ, ਖਣਿਜ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਸਮੱਗਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਕ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਖਣਿਜ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ