ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 18 ਅਗਸਤ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਛੇਵੀਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ 405 ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਈਨ ਰਿਪਲੇਸੇਬਲ ਯੂਨਿਟਸ, ਸਬ-ਸਿਸਟਮ, ਸਬ-ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ, ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ, ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਹੁਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕ (ਆਈਸੀਜੀ) ਲਈ 16 ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਦਾਰਿਆਂ (ਡੀਪੀਐਸਯੂ) ਲਈ 389 ਵਸਤੂਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਯਾਤ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਇਹ ਵਸਤੂਆਂ ਰੱਖਿਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਲਈ ਐਡਵਾਂਸਡ ਲਾਈਟ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ, ਲਾਈਟ ਯੂਟਿਲਿਟੀ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ, ਐਸਯੂ-30 ਐਮਕੇਆਈ, ਲਾਈਟ ਕੰਬੈਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਏਐਲ-31 ਐਫਪੀ ਇੰਜਣ ਵਰਗੇ ਹਵਾਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫੌਜ ਦੇ ਟੀ-72, ਟੀ-90 ਅਤੇ ਬੀਐਮਪੀ-II ਸਮੇਤ ਬਖਤਰਬੰਦ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੇਵਲ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਕੋਨਕੁਰਸ-ਐਮ, ਇਨਵਾਰ ਅਤੇ ਐਮਆਰਐਸਏਐਮ ਵਰਗੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਿਸਟਮ, ਰਾਡਾਰ, ਸੋਨਾਰ, ਫਾਇਰ ਕੰਟਰੋਲ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰੱਖਿਆ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਉੱਚ ਵਿਸਫੋਟਕ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣ ਹੁਣ ਆਯਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸੂਚੀ ਸ਼੍ਰੀਜਨ ਪੋਰਟਲ (srijandefence.gov.in) 'ਤੇ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਸਤੂ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਸਤੂਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਡੀਪੀਐਸਯੂ ਅਤੇ ਆਈਸੀਜੀ ਉਦਯੋਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 'ਮੇਕ ਇਨ' ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਐਮਐਸਐਮਈ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ। ਛੇਵੀਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਸੂਚੀ (ਪੀਆਈਐਲ) ਤੋਂ ਘਰੇਲੂ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਭਾਗ (ਡੀਡੀਪੀ) ਨੇ ਅਗਸਤ 2020 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਜਨ ਰੱਖਿਆ ਪੋਰਟਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ, ਰੱਖਿਆ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਦਾਰੇ (ਡੀਪੀਐਸਯੂ) ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ (ਐਸਐਚਕਿਉ) ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉੱਦਮ (ਐਸਐਮਈ) ਅਤੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੂੰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਵਸਤੂਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੋਰਟਲ ਨੇ ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ (ਡੀਪੀਐਸਯੂ) ਅਤੇ ਐਸਐਚਕਿਉ ਦੁਆਰਾ 33,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੱਖਿਆ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੰਜ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੂਚੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੂਚਿਤ 5,012 ਵਸਤੂਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 15,700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੱਖਿਆ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ ₹9,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਆਯਾਤ ਬਦਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੱਖਿਆ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਦਾਰੇ (ਡੀਪੀਐਸਯੂ) ਨੇ ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਘਰੇਲੂ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ₹10,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਖਰੀਦ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
