ਕਾਠਮੰਡੂ, 19 ਸਤੰਬਰ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਸੁਵਾ ਵਿੱਚ ਭੋਟੇਕੋਸ਼ੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੇਂ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ, ਵਰਲਡ ਵੈਦਰ ਐਟ੍ਰਬਿਊਸ਼ਨ (ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਏ) ਨੇ ਭੋਟੇਕੋਸ਼ੀ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਗਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਨਵੇਂ ਨਤੀਜੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨੇਪਾਲੀ ਹੜ੍ਹ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਭੋਟੇਕੋਸ਼ੀ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੜ੍ਹ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, 27 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਹੜ੍ਹ ਮਾਹਿਰ ਦਿਨਕਰ ਕਾਇਸਥ ਨੇ ਇਸਦੀ ਗਤੀ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੜ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਏ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਗਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਏ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 26 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਰਾਸੁਵਾ ਦੇ ਲੰਗਟਾਂਗ ਲਿਰੁੰਗ ਹਿਮਾਲ ਵਿੱਚ 5,150 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੱਟਾਨ ਦਾ ਸਮੂਹ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਡਿੱਗੀ ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਨੇ ਪਾਣੀ, ਚਿੱਕੜ, ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਵਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਮਲਬਾ ਲਹੇਂਡੇ ਖੋਲਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਔਸਤ ਗਤੀ ਲਗਭਗ 188 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਸੀ।

ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਬੇਨ ਕਲਾਰਕ, ਮਰੀਅਮ ਜ਼ਕਾਰੀਆ, ਬੇਥਨ ਡੇਵਿਸ, ਰੇਜੀਨ ਹੱਕ ਅਤੇ ਵਾਲਟਰ ਇਮਰਜ਼ੀਲ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸਿਰਫ਼ 7 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਲੰਗਟਾਂਗ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਰਸੁਵਾਗੜ੍ਹੀ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸਿਰਫ਼ 7 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਗਤੀ ਇੱਕ ਆਮ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਗਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਗਈ। ਇਸ ਗਤੀ ਨਾਲ, ਚੱਟਾਨ, ਬਰਫ਼, ਚਿੱਕੜ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਭੋਟੇਕੋਸ਼ੀ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ।

ਪੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ: ਬਰਫ਼, ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੜ੍ਹ ਭੋਟੇਕੋਸ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਪੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ 15 ਸਥਾਨਕ ਖੇਤਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸੁਵਾ, ਨੁਵਾਕੋਟ ਅਤੇ ਧਾਡਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 1,400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 6,000 ਲਾਪਤਾ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਨੇ ਤਿਮੁਰੇ, ਸਿਆਫਰੂਬੇਂਸੀ, ਮੈਲੁੰਗ, ਬੇਤਾਰਾਵਤੀ, ਸੋਲੇ, ਤੁਪਚੇ, ਭੈਂਸੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਢੂੰਗੇ ਅਤੇ ਦੇਵੀਘਾਟ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਟੌਤੀ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ।

200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਦੇਵਘਾਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸੱਤ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ :

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਵਹਾਅ ਲਗਭਗ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਚਿਤਵਨ ਦੇ ਦੇਵਘਾਟ ਤੱਕ ਸੱਤ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਦੇਵਘਾਟ ਵਿਖੇ, ਨਦੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਲਗਭਗ 5,850 ਘਣ ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਘਣ ਮੀਟਰ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਗਭਗ 35 ਮਿਲੀਅਨ ਘਣ ਮੀਟਰ ਮਿੱਟੀ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਲਬਾ ਹੜ੍ਹ ਦੁਆਰਾ ਵਹਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਭੋਟੇਕੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹੀ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ