ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 02 ਸਤੰਬਰ (ਹਿੰ.ਸ.)। ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸੰਭਾਲ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਤੱਕ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜੰਗਲਾਂ, ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਭਾਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਟਾਈਗਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ: ਸੰਭਾਲ, ਜੈਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਅਤੇ ਜੀਵਤ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਈਕੋਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹੀ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਗ ਕੈਟ ਅਲਾਇੰਸ (ਆਈ.ਬੀ.ਸੀ.ਏ.), ਏਸ਼ੀਅਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ (ਏ.ਡੀ.ਬੀ.), ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਾਈਗਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਅਥਾਰਟੀ (ਐਨ.ਟੀ.ਸੀ.ਏ.) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 2 ਅਤੇ 3 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੰਗਲਾਂ, ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੁਦਰਤੀ ਪੂੰਜੀ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਕਾਰਬਨ ਸੋਖਣ, ਜਲਵਾਯੂ ਨਿਯਮ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਸੰਭਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਕੁਦਰਤ-ਅਧਾਰਤ ਹੱਲ, ਨਵੇਂ ਵਿੱਤੀ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ-ਅਧਾਰਤ ਈਕੋਟੂਰਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਰੂਥਲੀਕਰਨ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟਿਕਾਊ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲ, ਜੈਵਿਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਈਕੋਟੂਰਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਈਬੀਸੀਏ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਆਈ.ਬੀ.ਸੀ.ਏ. ਅਤੇ ਏ.ਡੀ.ਬੀ. ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਦੋਵੇਂ ਸੰਗਠਨ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਸੰਭਾਲ, ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ, ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ-ਅਧਾਰਤ ਵਿੱਤੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਗੇ।

ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਈ.ਬੀ.ਸੀ.ਏ. ਸੱਤ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਏ.ਡੀ.ਬੀ. ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਮੀਆ ਓਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 2026 ਏ.ਡੀ.ਬੀ.ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀ 40ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਬਾਘਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਆਪਕ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਏ.ਡੀ.ਬੀ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਟਿਕਾਊ ਵਿੱਤੀ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ।

ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭੂਟਾਨ, ਕੰਬੋਡੀਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਵਿਕਾਸ ਭਾਈਵਾਲਾਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਟਾਈਗਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ / ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ